Hemoroidy to dolegliwość dotykająca znaczną część dorosłej populacji. Objawy takie jak ból, krwawienie czy dyskomfort podczas wypróżniania wpływają niekorzystnie na jakość życia. Obecnie w proktologii stosuje się terapie hemoroidów, zapewniające większy komfort niż tradycyjne operacje. Jakie nowoczesne techniki są stosowane dla leczenia choroby hemoroidalnej? Wyjaśniamy w artykule.
Nowoczesne metody nieoperacyjnego leczenia hemoroidów – przegląd innowacyjnych terapii
W ostatnich dekadach rozwój technologii medycznych zaowocował szeregiem metod leczenia hemoroidów, które znacząco poprawiły komfort i bezpieczeństwo terapii w porównaniu z tradycyjnymi zabiegami chirurgicznymi.
Współczesna proktologia odchodzi od klasycznych operacji wymagających długiej rekonwalescencji na rzecz procedur ambulatoryjnych, które można wykonać w warunkach gabinetowych, niekiedy bez konieczności znieczulenia ogólnego.
Nowoczesne techniki pozwalają działać selektywnie na zmienione chorobowo naczynia krwionośne, oszczędzając zdrowe tkanki i minimalizując dolegliwości bólowe po zabiegu.
Współczesne metody leczenia zabiegowego opierają się na kontrolowanym oddziaływaniu energii fizycznej – czy to w postaci zimna, ciepła, światła laserowego, promieniowania podczerwonego czy fal ultradźwiękowych.
Dzięki temu możliwe jest zamknięcie lub obkurczenie patologicznie poszerzonych naczyń hemoroidalnych, co prowadzi do ich stopniowej redukcji i ustąpienia objawów. Istotą tych zabiegów nie jest usunięcie całych struktur hemoroidalnych, lecz przywrócenie równowagi w krążeniu żylnym odbytu i zmniejszenie stanu zapalnego, co pozwala zachować fizjologiczną funkcję guzków jako elementu mechanizmu uszczelniającego odbytu [1].
Kolejną zaletą nowoczesnych metod jest ich szybkość i dobra tolerancja przez pacjentów. Większość procedur trwa od kilku do kilkunastu minut i pozwala na powrót do codziennych czynności już następnego dnia.
Ryzyko krwawienia, infekcji czy uszkodzenia zwieracza odbytu jest stosunkowo niewielkie, co czyni te techniki szczególnie korzystnymi dla osób aktywnych zawodowo i ceniących szybki powrót do sprawności [2].
Poniżej przedstawiamy przegląd wybranych, nieoperacyjnych metod leczenia hemoroidów.
Skleroterapia
Skleroterapia to metoda, w której wprowadza się do guzka wewnętrznego roztwór obliterujący (tzw. sklerozant). Substancja ta powoduje chemiczną reakcję wewnątrz naczynia krwionośnego – zapalenie śródbłonka, zwłóknienie i obkurczenie naczynia. W efekcie guzek stopniowo zanika lub przestaje dawać objawy.
Zalety skleroterapii to prostota wykonania, brak konieczności hospitalizacji i małe ryzyko powikłań. Zabieg sprawdza się głównie w hemoroidach I i II stopnia, rzadziej jako metoda uzupełniająca w wyższych stopniach [1]. Jednak jej skuteczność może być mniejsza niż w innych technikach, szczególnie w przypadkach bardziej zaawansowanych.
Metoda Barrona (gumkowanie hemoroidów)
Gumkowanie metodą Barrona to bardzo popularny sposób usuwania hemoroidów wewnętrznych. Polega na założeniu opaski lateksowej na podstawę guzka, co powoduje jego niedokrwienie i obumarcie tkanki. Po kilku dniach guzek odpada samoczynnie, pozostawiając bliznę.
Metoda ta ma wiele zalet. Jest prosta, skuteczna, stosunkowo bezpieczna i nie wymaga otwartej operacji. Nadaje się głównie do guzków II i III stopnia. Często łączy się ją z innymi metodami w przypadku większych zmian [2]. Mogą jednak wystąpić dolegliwości bólowe (przez 1‑2 dni) oraz niewielkie krwawienie.
Laseroterapia
Laseroterapia to nowoczesna metoda, w której wiązka światła laserowego koaguluje naczynia zasilające guzek hemoroidalny, powodując jego obkurczenie. Laser może być stosowany w trybie ciągłym lub impulsowym, a długość fali dobierana jest do konkretnej procedury, biorąc pod uwagę zaawansowanie choroby hemoroidalnej i ilość koagulowanych guzków.
Zaletą laserowego usuwania hemoroidów jest precyzja działania, minimalna inwazyjność, ograniczone krwawienia i szybki powrót do aktywności. W porównaniu do gumkowania, u niektórych pacjentów obserwuje się mniejsze dolegliwości bólowe. Metoda ta sprawdza się w hemoroidach I–III stopnia [3]. Wymaga jednak odpowiedniego sprzętu i doświadczenia operatora.
Terapia podczerwienią (koagulacja IR)
Koagulacja IR (infrared coagulation) stosuje światło podczerwone do generowania ciepła w ścianach naczyń hemoroidalnych. Promieniowanie powoduje koagulację i uszkodzenie śródbłonka naczyń, co prowadzi do ich obkurczenia i zakrzepu.
Metoda IR jest bezpieczna, szybka i dobrze tolerowana. Jej skuteczność w łagodzeniu krwawienia i zmniejszaniu rozmiaru guzka ogranicza u części pacjentów konieczność stosowania bardziej inwazyjnych metod. Sprawdza się głównie w hemoroidach I i II stopnia [4]. Minusem może być konieczność powtórzeń w przypadku większych zmian.
Metoda HET (Hemorrhoidal Energy Therapy)
HET to nazwa dla procedury wykorzystującej energię cieplną (często w postaci bipolarnej elektrokoagulacji lub niskotemperaturowej termokoagulacji) do obkurczania i zmniejszania wewnętrznych guzków krwawniczych.
W metodzie HET stosuje się kontrolowaną energię cieplną bez bezpośredniego cięcia. Podczas zabiegu do guzków przykładane są sondy emitujące ciepło, które powoduje koagulację naczyń.
Terapia ta charakteryzuje się, w porównaniu z klasyczną hemoroidektomią (wycięciem chirurgicznym), mniejszym nasileniem bólu pooperacyjnego, krótszym okresem rekonwalescencji oraz możliwością powtarzania procedury w przypadku nawrotu dolegliwości lub leczenia kolejnych guzków, bez konieczności długiej przerwy.
HET jest szczególnie interesująca jako opcja pośrednia między terapią zachowawczą a operacyjną.
DGHAL (Doppler Guided Hemorrhoidal Artery Ligation)
DGHAL to technika podwiązywania naczyń hemoroidalnych pod kontrolą ultrasonografii dopplerowskiej. Specjalna sonda Dopplera lokalizuje tętnice zasilające guzek, a chirurg podwiązuje je. To ogranicza dopływ krwi, powodując regresję guzka.
Metoda DGHAL, często łączona z RAR (Recto Anal Repair), jest uznawana za procedurę małoinwazyjną, która, w porównaniu z klasyczną hemoroidektomią, wiąże się zazwyczaj ze znacznie mniejszym nasileniem bólu pooperacyjnego i szybszym powrotem pacjenta do normalnej aktywności (ok. 7-10 dni w porównaniu do 4-6 tygodni).
Zabieg ten nie narusza anatomicznej struktury zwieracza odbytu, co zmniejsza ryzyko późniejszych zaburzeń kontroli gazów i stolca, i jest rekomendowana przede wszystkim w leczeniu hemoroidów II i III stopnia [5].
Domowe sposoby na hemoroidy – kiedy warto je stosować?
Domowe metody odgrywają ważną rolę w łagodzeniu objawów i wspieraniu regeneracji. Mogą być stosowane jako uzupełnienie terapii – szczególnie w fazie początkowej lub profilaktyce nawrotów.
Do metod tych należą:
- stosowanie nasiadówek w letniej wodzie,
- wdrożenie diety bogatej w błonnik (owoce, warzywa, pełnoziarniste produkty),
- unikanie długiego siedzenia i forsownych parć,
- stosowanie naturalnych środków wykazujących działanie przeciwzapalne (rumianek, aloes).
Ważna jest również regularność wypróżnień i niedopuszczanie do wystąpienia zaparć. Wdrożenie domowych sposobów może pomóc ograniczyć dyskomfort oraz stanowić cenne uzupełnienie terapii właściwą [6].
Warto również zwrócić uwagę na środki działające miejscowo np. czopki i krem doodbytniczy Procto-Glyvenol®. To leki bez recepty, które dzięki zawartości substancji przeciwzapalnej i przeciwbólowej łagodzą objawy hemoroidów, poprawiają komfort pacjenta i wspomagają leczenie hemoroidów.
Nowoczesne metody w wielu przypadkach pozwalają uniknąć operacji, a przy odpowiedniej kwalifikacji są korzystną alternatywą dla bardziej agresywnych procedur.
Wybór leczenia powinien być indywidualny, oparty na stopniu choroby, stanie pacjenta i konsultacji ze specjalistą.
Bibliografia:
- Ściślewski J., Urbanik A. (2017). Krioterapia miejscowa w leczeniu chorób proktologicznych – doniesienie wstępne. Proktologia Polska.
- Gajewska M., Bujok M. (2019). Krioterapia – mechanizmy działania i zastosowanie w praktyce klinicznej. Medycyna Praktyczna.
- Marciniak M., Szczepkowski M. (2021). Postępowanie w chorobie hemoroidalnej – zalecenia i techniki leczenia. Przegląd Proktologiczny.
- Riss S., Weiser F.A., Schwameis K., et al. (2012). The treatment of hemorrhoids: an update. Deutsches Ärzteblatt International.
- Kwiatkowski A., Sudoł‑Szopińska I. (2016). Proktologia – diagnostyka i leczenie chorób odbytu i odbytnicy. PZWL.
- Tomaszewski J., Rudkowski Z. (2015). Hemoroidy – leczenie farmakologiczne i zachowawcze. Farmacja Polska.
Artykuł zawiera informacje na temat:
- Leków dostępnych bez recepty:
Nazwa produktu leczniczego: (A) Procto-Glyvenol, 400 mg + 40 mg, czopki. (B) Procto-Glyvenol, (50 mg + 20 mg)/g, krem doodbytniczy. Nazwa powszechnie stosowana substancji czynnej: (A) Tribenozyd (Tribenosidum), lidokaina (Lidocainum). (B) Tribenozyd (Tribenosidum), lidokainy chlorowodorek (Lidocaini hydrochloridum). Dawka substancji czynnej: (A)1 czopek zawiera 400 mg tribenozydu (Tribenosidum) i 40 mg lidokainy (Lidocainum). (B) 1 g kremu doodbytniczego zawiera 50 mg tribenozydu (Tribenosidum) i 20 mg lidokainy chlorowodorku (Lidocaini hydrochloridum). Postać farmaceutyczna: (A) Czopki. Żółtawobiałe, stożkowatego kształtu czopki, jednolite, bez pęknięć, lekko tłuste, niemiękkie. (B) Krem doodbytniczy. Biały, jednorodny krem o słabym, charakterystycznym zapachu. Wskazania do stosowania: (A, B)Miejscowe leczenie zewnętrznych i wewnętrznych hemoroidów. Podmiot odpowiedzialny: (A, B)Recordati Ireland Ltd., Raheens East, Ringaskiddy, Co. Cork, Irlandia. SIL_01.2023
To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania i tylko wtedy, gdy jest to konieczne. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
PL-PROCTG-0118
