Polipy w odbycie a hemoroidy – czym się różnią?

Czym są polipy odbytu?

Polipy odbytu to zgrubienia błony śluzowej w obrębie jelita grubego lub kanału odbytu, które mogą przyjmować różne formy – od drobnych, uszypułowanych struktur, po bardziej rozległe zmiany na wewnętrznej ścianie jelita. Zwykle nie dają objawów przez długi czas i są wykrywane przypadkowo podczas kolonoskopii. Jednak niektóre polipy mogą powodować krwawienia, śluz w kale, zmiany rytmu wypróżnień, a nawet ból podczas defekacji^[1].

Polipy odbytu mogą mieć charakter nienowotworowy (np. polipy hiperplastyczne) lub nowotworowy (np. gruczolaki, które mogą przekształcać się w raka jelita grubego). Z tego względu każda zmiana tego typu powinna zostać dokładnie zdiagnozowana i usunięta.

Czy polipy odbytu są groźne dla zdrowia?

Nie wszystkie polipy są groźne, jednak nie można ich bagatelizować. Szczególne niebezpieczeństwo stanowią polipy gruczolakowate, które w sprzyjających warunkach mogą przekształcać się w zmiany nowotworowe. Ryzyko zezłośliwienia zależy od wielkości polipa, jego struktury mikroskopowej oraz lokalizacji. Dlatego tak istotne jest wykonywanie badań przesiewowych, szczególnie u osób po 50. roku życia lub z obciążeniem genetycznym^[2].

Czym są hemoroidy?

Hemoroidy wewnętrzne, czyli guzki krwawnicze, to fizjologiczne struktury naczyniowe zlokalizowane w kanale odbytu. Problem zdrowotny pojawia się, gdy ulegają one powiększeniu i dają objawy – wówczas mówimy o chorobie hemoroidalnej^[3]. Choroba ta dzieli się na cztery stadia, od niewielkiego krwawienia i świądu, po wypadanie hemoroidów na zewnątrz i konieczność interwencji chirurgicznej.

Do najczęstszych objawów hemoroidów należą: krwawienie przy wypróżnianiu, świąd, pieczenie, uczucie niepełnego wypróżnienia oraz ból w okolicy odbytu.

Jakie są różnice między polipami odbytu a hemoroidami?

Polipy odbytu a hemoroidy różnią się przede wszystkim miejscem i mechanizmem powstawania. Polipy to zmiany błony śluzowej, potencjalnie przednowotworowe, natomiast hemoroidy to problem naczyniowy wynikający z zaburzeń przepływu krwi w splotach żylnych odbytu^[4].

Jakie są objawy i przyczyny powstawania polipów w odbycie?

Bezpośrednią przyczyną powstawania polipów odbytu jest długotrwały stan zapalny błony śluzowej, na skutek którego dochodzi do jej przerostu i rozrostu. Stan ten może być wynikiem^[1]:

• dziedzicznych predyspozycji i wrodzonych zaburzeń układu pokarmowego (FAP, zespół Lyncha),
• przewlekłych zaparć/biegunek,
• chorób układu pokarmowego (LeśniowskiegoCrohna, IBS, SIBO),
• nieleczonej cukrzycy,
• chorób zakaźnych (salmonella, czerwonka, ostre zatrucia),
• choroba hemoroidalna.

Zwraca się uwagę na to, że czynnikami sprzyjającymi powstawaniu zmian tego typu są wiek, otyłość, dieta uboga w błonnik czy siedzący tryb życia.

Do najczęstszych objawów polipów odbytu należą^[5]:

• krwawienie z odbytu (często niezwiązane z defekacją),
• śluz w kale,
• zmiany rytmu wypróżnień (biegunki lub zaparcia),
• uczucie niepełnego wypróżnienia,
• w rzadkich przypadkach – ból.

Jakie są objawy i przyczyny powstawania hemoroidów?

Choroba hemoroidalna jest efektem zaburzeń w przepływie krwi w guzkach krwawniczych odbytu, związanym ze ścieńczeniem naczyń w tych strukturach. Dochodzi do niego w wyniku podwyższonego ciśnienia w jamie brzusznej, które z kolei może być spowodowane^[3]:

• nawracającymi zaparciami lub biegunkami,
• siedzącym trybem pracy,
• ciężką pracą fizyczną, związaną z dźwiganiem ciężarów,
• dietą ubogą w błonnik,
• ciążą.

Objawy występowania hemoroidów najczęściej są następujące^[3]:

• krwawienie przy wypróżnianiu (jasnoczerwona krew),
• świąd i pieczenie odbytu,
• ból podczas siedzenia,
• obecność guzków w okolicy odbytu,
• uczucie parcia lub niepełnego wypróżnienia.

Ponieważ część objawów może wydawać się tożsama zarówno w przypadku hemoroidów, jak i polipów odbytu, zawsze trzeba zasięgnąć porady specjalisty, który postawi prawidłową diagnozę.

Na czym polega leczenie hemoroidów i polipów odbytu?

Ponieważ terapia obu schorzeń znacząco się różni, pierwszym jej etapem jest prawidłowa diagnoza. Zwykle już badanie per rectum umożliwia prawidłowe określenie przyczyny występujących dolegliwości, jednak w przypadku wątpliwości lub w konieczności pogłębiania diagnostyki, lekarz może zadecydować o wykonaniu dodatkowych badań (np. anoskopię, rektoskopię czy kolonoskopię). Na podstawie otrzymanych wyników, zostanie dobrany sposób leczenia.

Leczenie polipów w odbycie

Leczenie polipów polega najczęściej na ich usunięciu w trakcie kolonoskopii (polipektomia). Zabieg ten jest zwykle bezbolesny, wykonywany w znieczuleniu miejscowym lub krótkim dożylnym, a pacjent może wrócić do codziennej aktywności już następnego dnia. W przypadku dużych lub podejrzanych zmian konieczne może być leczenie chirurgiczne oraz dalsza obserwacja onkologiczna^[6].

Leczenie hemoroidów

Leczenie hemoroidów zależy od stopnia zaawansowania choroby. W początkowych stadiach skuteczne są metody zachowawcze, w tym^[3]:

• zmiana diety (bogatobłonnikowa),
• zwiększenie aktywności fizycznej,
• stosowanie leków miejscowych, dostępnych bez recepty – takich jak np. preparaty Procto-Glyvenol(R) – czopki Procto-Glyvenol® lub krem doodbytniczy Procto-Glyvenol® – które działają przeciwzapalnie, przeciwbólowo i uszczelniają naczynia krwionośne.

W bardziej zaawansowanych przypadkach stosuje się szereg metod zabiegowych, wśród których warto wymienić^[3]:

• skleroterapię (ostrzykiwanie hemoroidów środkiem powodującym zwłóknienie),
• gumkowanie (metoda Barrona),
• krioterapię,
• fotokoagulację,
• zabiegi chirurgiczne (hemoroidektomia, metoda Longo).

Większość powyższych metod jest przeprowadzana ambulatoryjnie lub w klinikach jednego dnia, a pacjent może wrócić do normalnych zajęć już następnego dnia po zabiegu. W przypadku zabiegów chirurgicznych konieczna jest hospitalizacja i rekonwalescencja po zabiegu.

Choć polipy odbytu a hemoroidy mogą dawać podobne objawy, są to schorzenia o zupełnie innym charakterze, mechanizmie powstawania i ryzyku zdrowotnym. Hemoroidy bywają zazwyczaj mniej groźne, ale bardziej uciążliwe, natomiast polipy mogą mieć potencjał nowotworowy, dlatego tak ważna jest ich szybka diagnoza i usunięcie.

W obu przypadkach podstawę skutecznego leczenia stanowi konsultacja ze specjalistą i odpowiednio wcześnie wdrożona terapia. Nie warto odkładać wizyty u lekarza – szybka reakcja może uratować zdrowie, a nawet życie.

---

Artykuł zawiera informacje na temat:

• Leku dostępnego bez recepty:

Nazwa produktu leczniczego: (A) Procto-Glyvenol, 400 mg + 40 mg, czopki. (B) Procto-Glyvenol, (50 mg + 20 mg)/g, krem doodbytniczy. Nazwa powszechnie stosowana substancji czynnej: (A) Tribenozyd (Tribenosidum), lidokaina (Lidocainum). (B) Tribenozyd (Tribenosidum), lidokainy chlorowodorek (Lidocaini hydrochloridum). Dawka substancji czynnej: (A)1 czopek zawiera 400 mg tribenozydu (Tribenosidum) i 40 mg lidokainy (Lidocainum). (B) 1 g kremu doodbytniczego zawiera 50 mg tribenozydu (Tribenosidum) i 20 mg lidokainy chlorowodorku (Lidocaini hydrochloridum). Postać farmaceutyczna: (A) Czopki. Żółtawobiałe, stożkowatego kształtu czopki, jednolite, bez pęknięć, lekko tłuste, niemiękkie. (B) Krem doodbytniczy. Biały, jednorodny krem o słabym, charakterystycznym zapachu. Wskazania do stosowania: (A, B)Miejscowe leczenie zewnętrznych i wewnętrznych hemoroidów. Podmiot odpowiedzialny: (A, B)Recordati Ireland Ltd., Raheens East, Ringaskiddy, Co. Cork, Irlandia.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania i tylko wtedy, gdy jest to konieczne. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

---

Bibliografia:

1. Dornblaser, D., Young, S., & Shaukat, A. (2024). Colon polyps: updates in classification and management. Current Opinion in Gastroenterology, 40(1), 14-20.
2. NIEDZIELSKA, Iwona, ORAWCZYK, Tomasz, SZANIEWSKI, Krzysztof, et al. Polip a rak jelita grubego. Chirurgia Polska, 2008, vol. 10, no 1, p. 30-34.
3. Kołodziejczak, M., & Rydzewska, G. (2022). Choroba hemoroidalna – aktualne metody diagnostyczne i lecznicze. Medycyna Praktyczna.
4. Riss, S., Weiser, F. A., Schwameis, K., Riss, T., Mittlböck, M., Steiner, G., & Stift, A. (2012). The prevalence of hemorrhoids in adults. International journal of colorectal disease, 27, 215-220.
5. MACRAE, Finlay A., LAMONT, J. Thomas, et GROVER, S. Overview of colon polyps. UpToDate. Feb, 2021.
6. Ferlitsch, M., Moss, A., Hassan, C., Bhandari, P., Dumonceau, J. M., Paspatis, G., … & Bourke, M. J. (2020). Polipektomia i endoskopowa mukozektomia (EMR) polipów jelita grubego―zalecenia Europejskiego Towarzystwa Endoskopii Przewodu Pokarmowego. Gastroenterologia Kliniczna. Postępy i Standardy, 12(3), 81-121.

PL-PROCTG-0092