Hemoroidy wewnętrzne to częsta i wciąż bagatelizowana dolegliwość. Wielu pacjentów – z powodu wstydu lub błędnego przekonania, że dolegliwości miną samoistnie – zwleka z wizytą u lekarza i leczeniem. A nieleczone hemoroidy wewnętrzne mogą prowadzić do nasilonych objawów, przewlekłego bólu, a nawet do poważnych powikłań. Jakie są przyczyny ich rozwoju? Jak wyglądają hemoroidy wewnętrzne i jak je leczyć? Wyjaśniamy w artykule.
Czym są hemoroidy wewnętrzne?
Hemoroidy wewnętrzne to powiększone i przekrwione sploty żylne znajdujące się wewnątrz kanału odbytu, powyżej linii grzebieniastej. W zdrowej formie te naczyniowe poduszeczki pełnią ważną funkcję uszczelniającą odbyt i pomagają w kontrolowaniu wypróżnień.
Problem pojawia się, gdy w wyniku nadmiernego ciśnienia lub osłabienia tkanek dochodzi do ich patologicznego powiększenia i objawów chorobowych [1].
W odróżnieniu od hemoroidów zewnętrznych, które są widoczne na zewnątrz i bolesne już we wczesnym stadium, hemoroidy wewnętrzne często długo rozwijają się w ukryciu, a ich pierwszym objawem jest zwykle bezbolesne krwawienie.
Przyczyny powstawania hemoroidów wewnętrznych
Do patologicznego powiększenia hemoroidów wewnętrznych dochodzi wskutek nadmiernego ciśnienia w żyłach odbytu i ich poszerzenia oraz osłabienia tkanki podporowej błony śluzowej [1,2].
Dochodzi do tego na skutek działania kilku czynników, takich jak [2,3]:
- przewlekłe zaparcia i silne parcie podczas wypróżnień,
- długotrwałe siedzenie, zwłaszcza na twardych powierzchniach,
- brak aktywności fizycznej,
- dieta uboga w błonnik, a bogata w wysoko przetworzoną żywność,
- ciąża i poród – w wyniku ucisku powiększonej macicy i wysiłku porodowego,
- podnoszenie ciężarów – zwłaszcza w pracy lub na siłowni,
- czynniki genetyczne – dziedziczna skłonność do osłabienia tkanki łącznej.
Wszystkie te czynniki prowadzą do wzrostu ciśnienia w żyłach odbytnicy i odbytu, osłabienia ścian naczyń krwionośnych lub utrudniają prawidłowe funkcjonowanie układu pokarmowego. A to bezpośrednio wpływa na powstawanie żylaków odbytu.
Jakie są objawy hemoroidów wewnętrznych?
Hemoroidy wewnętrzne często długo rozwijają się bezobjawowo. Pierwszym niepokojącym sygnałem bywa krwawienie podczas lub po wypróżnieniu, zwykle w postaci jasnoczerwonej krwi na papierze toaletowym lub w muszli klozetowej.
Wraz z rozwojem choroby mogą pojawiać się inne objawy, takie jak:
- uczucie niepełnego wypróżnienia,
- wilgotność w okolicy odbytu,
- trudności w utrzymaniu higieny,
- świąd (częściej przy postaci mieszanej lub zewnętrznej),
- ból – zazwyczaj w późnych stadiach lub w przypadku zakrzepicy [4].
Choroba hemoroidalna przebiega w czterech stopniach [1]:
- I stopień – krwawienie bez wypadania guzków,
- II stopień – guzki wypadają podczas parcia, ale cofają się samoistnie,
- III stopień – guzki wymagają ręcznego odprowadzenia,
- IV stopień – guzki pozostają na zewnątrz i nie dają się odprowadzić.
Ból jest charakterystyczny dla bardziej zaawansowanych stadiów choroby lub już występujących powikłań i nie występuje zwykle w początkowych fazach choroby.
Kiedy szukać pomocy i jak lekarz diagnozuje problem „od środka”?
Każde krwawienie z odbytu wymaga diagnostyki. Taki objawy mogą być bowiem związane z innymi schorzeniami (poza hemoroidami) – nowotworem odbytu, polipami czy chorobami zapalnymi jelit [5].
Podczas wizyty lekarz przeprowadza wywiad, ocenia objawy i wykonuje badanie per rectum, badając okolice odbytnicy przy pomocy palca. Dla potwierdzenia diagnozy może zlecić anoskopię lub rektoskopię, czyli wziernikowanie odbytu i odbytnicy, aby dokładnie obejrzeć guzki wewnętrzne oraz ocenić ich stopień zaawansowania [6].
Te badania proktologiczne są zazwyczaj krótkie, mało inwazyjne i niebolesne. Pozwalają również wykluczyć inne przyczyny krwawień i dyskomfortu.
Jak leczyć hemoroidy wewnętrzne?
Leczenie może obejmować łagodzenie uciążliwych objawów, których przysparzają hemoroidy. W tym celu stosuje się m.in.:
- preparaty miejscowe (czopki, kremy doodbytnicze) działające przeciwświądowo, przeciwzapalnie i przeciwbólowo (np. lek Procto-Glyvenol®), które zmniejszają obrzęk, świąd, ból i przyspieszają gojenie,
- doustne leki przeciwbólowe – w przypadku bólu.
W przypadku bardziej zaawansowanych stadiów lekarz może zaproponować zabiegowe leczenie hemoroidów. Wśród najczęściej stosowanych metody wyróżnia się m.in. [3]:
- gumkowanie (ligacja Barrona) – zakładanie gumowych opasek na podstawę guzka,
- skleroterapia – ostrzykiwanie hemoroidów środkiem obliterującym,
- fotokoagulacja podczerwienią – obkurczanie guzków za pomocą światła,
- krioterapia – zamrażanie guzków.
W skrajnych przypadkach konieczna jest operacja chirurgiczna (hemoroidektomia) [5]. Wybór metody zależy od stopnia choroby i rekomendacji lekarza.
Jak zmniejszyć ryzyko nawrotu hemoroidów wewnętrznych?
Wprowadzenie kilku zasad profilaktycznych może ograniczyć ryzyko ponownego wystąpienie dolegliwości. Oto najważniejsze z nich [1,2]:
- zwiększenie podaży błonnika w diecie (warzywa, owoce, pełne ziarna) – błonnik wpływa korzystnie na strukturę mas kałowych i przeciwdziała zaparciom,
- spożywanie minimum 1,5-2 litrów wody dziennie – większe nawodnienie zapobiega powstawaniu zbyt suchego stolca i wspiera jego pasaż przez jelita,
- unikanie nadmiernego parcia podczas wypróżnień – aby ograniczyć nagłe wzrosty ciśnienia w naczyniach okolicy odbytu, ograniczając ryzyko uszkodzenia ich ścian
- regularna aktywność fizyczna i unikanie długiego siedzenia – umiarkowany i regularny ruch korzystnie oddziałuje na układ pokarmowy, pasaż jelitowy i wpływa na prawidłowe ukrwienie struktur okołoodbytniczych.
W profilaktyce hemoroidów nie bez znaczenia jest również prawidłowa higiena okolic odbytu, obejmująca zarówno codzienne zabiegi higieniczne z ograniczeniem drażniących środków myjących, jak i prawidłową higienę po oddaniu stolca.
Hemoroidy wewnętrzne to dolegliwość, która znacząco wpływa na komfort życia. Choć początkowo schorzenie może przebiegać bezboleśnie, w miarę rozwoju choroby powodują krwawienia, dyskomfort i wypadanie guzków, a w skrajnych przypadkach wymagają interwencji chirurgicznej. Wczesna diagnoza i wdrożenie leczenia – zarówno zachowawczego, jak i zabiegowego – pozwalają skutecznie złagodzić objawy i zapobiec powikłaniom.
Kluczowe znaczenie ma także profilaktyka – zdrowa dieta, aktywność fizyczna i odpowiednia higiena pomagają zmniejszyć ryzyko nawrotu choroby i cieszyć się lepszym zdrowiem na co dzień.
Bibliografia:
- Abramowitz L, et al. Hemorrhoids: from basic pathophysiology to clinical management. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2010;7(3):168–177. doi:10.1038/nrgastro.2010.3
- Wald A. Constipation, diarrhea, and symptomatic hemorrhoids during pregnancy. Gastroenterol Clin North Am. 2003;32(1):309–322. doi:10.1016/S0889-8553(02)00169-2
- Sun Z, Migaly J. Review of hemorrhoid disease: presentation and management. Clin Colon Rectal Surg. 2016;29(1):22–29. doi:10.1055/s-0035-1568144
- Lohsiriwat V. Hemorrhoids: from diagnosis to treatment. World J Gastroenterol. 2012;18(17):2009–2017. doi:10.3748/wjg.v18.i17.2009
- Altomare DF, Giuratrabocchetta S. Conservative and surgical treatment of hemorrhoids. Nat Rev Gastroenterol Hepatol. 2013;10(9):513–521. doi:10.1038/nrgastro.2013.93
- Johanson JF, Sonnenberg A. The prevalence of hemorrhoids and chronic constipation: an epidemiologic study. Gastroenterology. 1990;98(2):380–386. doi:10.1016/0016-5085(90)90818-V
Artykuł zawiera informacje na temat:
● Leku dostępnego bez recepty:
Nazwa produktu leczniczego: (A) Procto-Glyvenol, 400 mg + 40 mg, czopki. (B) Procto-Glyvenol, (50 mg + 20 mg)/g, krem doodbytniczy. Nazwa powszechnie stosowana substancji czynnej: (A) Tribenozyd (Tribenosidum), lidokaina (Lidocainum). (B) Tribenozyd (Tribenosidum), lidokainy chlorowodorek (Lidocaini hydrochloridum). Dawka substancji czynnej: (A)1 czopek zawiera 400 mg tribenozydu (Tribenosidum) i 40 mg lidokainy (Lidocainum). (B) 1 g kremu doodbytniczego zawiera 50 mg tribenozydu (Tribenosidum) i 20 mg lidokainy chlorowodorku (Lidocaini hydrochloridum). Postać farmaceutyczna: (A) Czopki. Żółtawobiałe, stożkowatego kształtu czopki, jednolite, bez pęknięć, lekko tłuste, niemiękkie. (B) Krem doodbytniczy. Biały, jednorodny krem o słabym, charakterystycznym zapachu. Wskazania do stosowania: (A, B)Miejscowe leczenie zewnętrznych i wewnętrznych hemoroidów. Podmiot odpowiedzialny: (A, B)Recordati Ireland Ltd., Raheens East, Ringaskiddy, Co. Cork, Irlandia. SIL_01.2023
To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania i tylko wtedy, gdy jest to konieczne. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
PL-PROCTG-0100
